USG piersi: kiedy warto je wykonać i jak wygląda badanie

USG piersi a mammografia - czym się różnią?

Obie metody obrazują tę samą okolicę ciała, ale opierają się na innej zasadzie fizycznej i sprawdzają się w innych sytuacjach. Mammografia to badanie rentgenowskie - wykorzystuje niską dawkę promieniowania X do prześwietlenia gruczołu piersiowego i jest podstawą programów profilaktycznych u kobiet starszych. USG piersi wykorzystuje fale ultradźwiękowe odbijające się od tkanek o różnej gęstości, dzięki czemu nie wymaga żadnego promieniowania i może być wykonywane wielokrotnie.

Wybór metody zależy przede wszystkim od budowy gruczołu piersiowego, a ta zmienia się z wiekiem. U młodszych kobiet tkanka gruczołowa jest gęstsza, co utrudnia interpretację obrazu mammograficznego - w takim przypadku ultrasonografia zwykle daje czytelniejszy obraz. Z wiekiem gruczoł stopniowo zastępowany jest tkanką tłuszczową, która na zdjęciu rentgenowskim daje lepszy kontrast, dlatego u starszych kobiet mammografia sprawdza się lepiej.

W praktyce obie metody nie konkurują ze sobą, tylko się uzupełniają. Lekarz często zaleca ich połączenie, zwłaszcza gdy obraz z jednej metody wymaga potwierdzenia lub doprecyzowania.

Kto i kiedy powinien wykonać USG piersi?

Do wykonania ultrasonografii piersi skłania zwykle konkretny sygnał z organizmu albo chęć regularnej kontroli. Najczęstsze wskazania to wyczuwalna zmiana lub zgrubienie w piersi, ból niezwiązany z cyklem miesiączkowym, wydzielina z brodawki sutkowej oraz potrzeba kontroli implantów piersiowych. Badanie zaleca się także kobietom z gęstym gruczołem piersiowym, u których sama mammografia może nie dać wystarczająco czytelnego obrazu.

USG piersi jest metodą bezpieczną w ciąży i podczas karmienia piersią, ponieważ nie wykorzystuje promieniowania jonizującego - z tego powodu bywa wybierane jako badanie pierwszego wyboru u kobiet w tym okresie, gdy pojawia się niepokojący objaw wymagający diagnostyki.

Warto przy tym wyraźnie odróżnić USG piersi od oficjalnego programu profilaktyki raka piersi finansowanego przez NFZ. Program ten obejmuje mammografię i jest skierowany do kobiet w wieku 45-74 lata, które mogą z niego skorzystać co dwa lata, a przy obciążeniu rodzinnym częściej - co rok. USG piersi wykonywane prywatnie nie zastępuje tego programu, lecz stanowi jego uzupełnienie, szczególnie użyteczne u kobiet młodszych, które nie kwalifikują się jeszcze do badań w ramach NFZ, lub gdy pojawia się objaw wymagający szybszej diagnostyki niż wynika to z harmonogramu programu profilaktycznego.

W którym dniu cyklu wykonać USG piersi?

5.-10. dzień cyklu miesiączkowego, liczony od pierwszego dnia miesiączki jest optymalnym momentem na wykonanie USG. Poznań posiada wyspecjalizowane placówki wykonujące tego typu badania, więc łatwo można dostosować termin. W tej fazie cyklu, zwanej folikularną, poziom hormonów jest stosunkowo niski, dzięki czemu tkanka gruczołowa jest mniej obrzęknięta i mniej tkliwa niż w drugiej połowie cyklu. Przekłada się to na wyraźniejszy, łatwiejszy do oceny obraz oraz mniejszy dyskomfort podczas samego badania.

Kobiety po menopauzie oraz te, które nie miesiączkują z innych powodów, mogą wykonać USG piersi w dowolnym momencie - u nich dobór dnia cyklu nie ma już znaczenia, ponieważ wahania hormonalne związane z cyklem nie występują.

Jak przebiega badanie USG piersi?

Ultrasonografia piersi nie wymaga specjalnego przygotowania - nie trzeba być na czczo ani odstawiać żadnych leków. Podczas badania pacjentka leży na plecach, z odsłoniętą klatką piersiową, a na skórę nakładany jest żel ułatwiający przesuwanie głowicy i przewodzenie fal ultradźwiękowych. Głowica aparatu przesuwana jest kolejno po obu piersiach oraz okolicy dołów pachowych, gdzie znajdują się węzły chłonne. Całe badanie trwa zwykle 15-20 minut i nie wiąże się z żadnym bólem - co najwyżej z lekkim uciskiem głowicy.

Jeśli pacjentka posiada wyniki wcześniejszych badań obrazowych piersi - mammografii lub wcześniejszego USG - warto zabrać je ze sobą. Umożliwia to porównanie obrazu w czasie i ułatwia ocenę, czy dana struktura jest stabilna, czy uległa zmianie.

Gdzie wykonać USG piersi w Poznaniu?

W Poznaniu badanie USG piersi dostępne jest w wielu placówkach prywatnej diagnostyki obrazowej, zwykle bez konieczności posiadania skierowania. Jednym z ośrodków wykonujących tego typu badania jest MEDflow, prywatne centrum diagnostyki obrazowej, w którego ofercie znajduje się między innymi USG piersi Poznań.

FAQ - najczęstsze pytania o USG piersi

Czy USG piersi boli? USG piersi jest badaniem bezbolesnym. Jedyne odczucie, jakie może towarzyszyć badaniu, to lekki ucisk głowicy aparatu przesuwanej po skórze pokrytej żelem - nie ma to nic wspólnego z bólem.

W jakim dniu cyklu najlepiej zrobić USG piersi? Najlepszym momentem na USG piersi jest 5.-10. dzień cyklu miesiączkowego. W tej fazie tkanka gruczołowa jest mniej obrzęknięta i mniej tkliwa, co daje wyraźniejszy obraz i mniejszy dyskomfort podczas badania.

Czy USG piersi zastępuje mammografię? USG piersi nie zastępuje mammografii, lecz ją uzupełnia. Obie metody sprawdzają się w innych sytuacjach - USG lepiej obrazuje gęsty gruczoł u młodszych kobiet, a mammografia jest podstawą programu profilaktycznego u kobiet w wieku 45-74 lata.

Czy USG piersi można robić w ciąży i podczas karmienia? Tak, USG piersi można bezpiecznie wykonywać zarówno w ciąży, jak i podczas karmienia piersią, ponieważ badanie nie wykorzystuje promieniowania jonizującego.

Czy do USG piersi potrzebne jest skierowanie? Nie, USG piersi w placówkach prywatnych wykonuje się zwykle bez skierowania, na podstawie decyzji samej pacjentki lub zalecenia lekarza.

Jak często robić USG piersi? Częstotliwość wykonywania USG piersi poza oficjalnym programem profilaktycznym powinna być ustalana indywidualnie z lekarzem, w zależności od wieku, budowy gruczołu piersiowego i ewentualnych objawów - nie ma jednej uniwersalnej zasady obowiązującej wszystkie pacjentki. Osobnym, jasno określonym elementem profilaktyki pozostaje finansowany przez NFZ program badań mammograficznych dla kobiet w wieku 45-74 lata, wykonywanych co dwa lata, a przy obciążeniu rodzinnym - co rok.